Թուրքիայի իշխանություններն ընտրություններից առաջ օգնության են շտապել Հայաստանի իրենց թրքասեր բարեկամներին։ Որոշել են Հայաստանը ներառել թուրքական ծագման ապրանքները ներմուծող երկրների մեջ։
Երկու տարի է հայ-թուրքական սահմանն անգամ երրորդ երկրների քաղաքացիների ու դիվանագիտական անձագիր ունեցողների համար չեն բացում, որովհետև այդպես է պահանջում եղբայրական Ադրբեջանի շահը, ընտրությունների նախաշեմին այսպիսի քարոզչական «աննախադեպ» նվեր են մատուցում իշխանություններին։ Նվերն էլ գոնե նվերի նման լիներ։ Եթե մինչ այդ թուրքական ապրանքները Հայաստան էին գալիս երրորդ երկրների, մասնավորապես՝ Վրաստանի անվան տակ, հիմա, որպես ստացող երկիր՝ կնշվի Հայաստանը։
Պատկերացնո՞ւմ եք, ինչպիսի «մեծ» զոհողություն են արել Հայաստանի համար։ Թուրքական ապրանքներն էլի Հայաստան կգան այլ երկրների տարածքով, փոխարենը՝ ներմուծող երկիրը կնշվի Հայաստանը։ Հայ-թուրքական սահմանը առաջվա նման կշարունակի փակ մնալ։
Ընդամենը սա է, ինչը ցնծության մեջ է գցել Հայաստանի թրքասեր իշխանություններին։ Տարբեր գերատեսչություններ իրար հերթ չտալով ողջուներ են հղում ու հայտարություններ անում «չտեսնված» ձեռքբերման վերաբերյալ։
«Ողջունում ենք ՀՀ-ի հետ երկկողմ առևտուր իրականացնելու արգելքները վերացնելու վերաբերյալ Թուրքիայի որոշումը, որը Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի հերթական արդյունքն է։ Այդ որոշումն էական է երկու երկրների միջև առևտրի և գործարար շրջանակների միջև կապերի ընդլայնման, տարածաշրջանում տնտեսական կապակցվածությունը խթանելու և խաղաղության ու բարեկեցության ապահովման տեսանկյունից:
Ընդգծենք, որ սա կարևոր քայլ է երկու երկրների միջև լիարժեք ու բնականոն հարաբերությունների զարգացման ուղղությամբ, ինչը կարող է իր տրամաբանական շարունակությունը ստանալ Հայաստան-Թուրքիա սահմանի բացման ու դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման միջոցով»,-հայտարարել է Հայաստանի արտաքին գերատեսչությունը։
Հայտարարություններով հանդես եկան Պետեկամուտների կոմիտեն ու էկոնոմիկայի նախարարությունը։
ՊԵԿ-ը շտապեց «լավ» լուրով կիսվել տնտեսարողների հետ, տեղեկացնելով, որ այսուհետ կարող են Թուրքիայից ապրանքների ներմուծում իրականացնել առանց միջնորդների։
«Թուրքիայում ուժի մեջ մտած նոր կանոնակարգի համաձայն՝ այսուհետ Թուրքիայից արտահանվող ապրանքների համար որպես վերջնական նպատակակետ կարող է նշվել Հայաստանը։
Ի՞նչ էր նախկինում․ Թուրքիայի մատակարար կազմակերպությունները չէին կարող Թուրքիայի մաքսային մարմիններին ներկայացված արտահանման հայտարարագրում որպես ստացող՝ նշել ՀՀ տնտեսվարողներին, իսկ որպես նշանակման երկիր՝ Հայաստանը։ Արդյունքում՝ ապրանքները Հայաստան էին հասնում երրորդ երկրների (օրինակ՝ Վրաստանի) միջնորդ սուբյեկտների միջոցով՝ վերաարտահանման ձևակերպմամբ։
Ի՞նչ է փոխվել․ այսուհետ ՀՀ տնտեսվարողները կարող են Թուրքիայից ապրանքների ներմուծումն իրականացնել անմիջապես իրենց անունով՝ առանց միջնորդների»,-սա էլ ՊԵԿ-ի ողջույնի խոսքն է Թուրքիայի որոշման վերաբերյալ։
ՊԵԿ-ից չուզեց հետ մնալ նաև էկոնոմիկայի նախարարությունը՝ պապոյանական ոճով ներկայացնելով ապագայի «լուսավոր» տեսլականը։
«Հնարավորություն է ստեղծվել երկու երկրների միջև իրականացնել ուղիղ ապրանքաշրջանառություն, ինչը կնպաստի ծախսերի և մատակարարման ժամկետների էական կրճատմանը և բիզնեսի համար նոր շուկաների ու համագործակցության հնարավորությունների ընդլայնմանը»,- Հայաստանի տնտեսությանը ոչինչ չտվող Թուրքիայի իշխանությունների այս ձևական որոշման վերաբերյալ՝ հայտարարեց էկոնոմիկայի նախարարությունը։
Իրականում սրանից Հայաստանի տնտեսությունը ոչինչ չի շահում, ոչ էլ հայ-թուրքական սահմանն է բացվում, ինչին արդեն տարիներ շարունակ անհամբերությամբ սպասում են այսօրվա կառավարիչները։ Լավագույն դեպքում, դա կարող է հետագայի համար հիմքեր ստեղծել սահմանի բացման համար։ Բայց սահմանի բացման մասին այս պահին խոսք չկա, ըստ էության, սահմանը չի բացվի նաև մինչև ընտրություններ։ Առավելագույնը, որ կարող է լինել, երրորդ երկրի քաղաքացիների ու դիվանագիտական անձնագիր ունեցողների համար սահմանի բացումն է, չնայած դա էլ մեծ հարց է։
Իսկ այն, ինչով հիմա Թուրքիայի ու Հայաստանի իշխանությունները համատեղ փորձում են կերակրել մեր քաղաքացիներին ընտրություններից առաջ, էլի շահողը Թուրքիան է լինելու։ Այսպես թե այնպես, Հայաստանը գրեթե ոչինչ չի արտահանում Թուրքիա, միայն թուրքական ապրանքներ է ներմուծում ու թուրքական ապրանքներով ողողում հայաստանյան շուկան։ Այնպես չէ, որ այս որոշումից հետո հայկական ապրանքները լցվելու են Թուրքիա։ Ինչպես եղել է մինչև հիմա, այնպես էլ շարունակվելու է նաև սրանից հետո։ Ոչ մի մրցակցային կամ արտահանման առավելություն սրանից հայկական ապրանքները թուրքական շուկայում չեն ստանում։
Փոխարենը՝ միջնորդավորված առևտրից դուրս գալուց հետո, թուրքական ապրանքների ներմուծումների հետ կապված որոշ ծախսեր կարող են կրճատվել ու ավելի խթանել թուրքական ապրանքների հոսքը Հայաստանի տնտեսության մեջ։
Որքան ընդգրկուն լինեն թուրքական ապրանքները, այնքան Թուրքիայի ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության վրա կմեծանա։ Ու դա կտեսնենք հատկապես այն ժամանակ, երբ իրականում բացվի հայ-թուրքական փակ սահմանը։
Այսօր էլ միջնորդավորված ձևով Թուրքիան պակաս մասնակցություն չունի Հայաստանի տնտեսության մեջ։ Տարեկան առնվազն 250-300 մլն դոլարի թուրքական ապրանքներ են գալիս՝ հայկական ապրանքների գրեթե զրոյական արտահանումների դիմաց։ Սահմանի բացումից հետո թուրքական ապրանքների ներմուծման պոտենցիալն ավելի կմեծանա։ Այնինչ՝ Հայաստանի տնտեսությունը նման պոտենցիալ գրեթե չունի։
Առավել ևս՝ Հայաստանն այս ամենից ոչինչ չի կարող շահել, եթե չվերացվեն մաքսային այն սահմանափակումները, որոնք Թուրքիան, չնայած Առևտրի համաշախարհային կազմակերպության անդամ լինելուն, խտրական ձևով, կիրառում է հայկական ապրանքների արտահանումների նկատմամբ։ Այդ սահմանափակումների վերացումը շատ ավելի մեծ աջակցություն կարող է լինել թուրքական շուկայում հայկական ապրանքների արտահանումների համար, քան ցանկացած այլ որոշում, այդ թվում՝ նույնիսկ սահմանի բացման վերաբերյալ։
Բայց այս պահին մաքսային սահմանափակումները հանելու հետ կապված ոչ մի խոսք չկա։ Այնինչ՝ եթե դրանք պահպանվեն, Հայաստանի տնտեսությունն այս ամենից բացարձակ ոչինչ չի շահի, բացի վնասներ կրելուց։
ՀԱԿՈԲ ՔՈՉԱՐՅԱՆ
#Ինչն #այդպես #ցնցումների #մեջ #գցել #իշխանություններին
Похожие статьи
Զանգեզուրի միջանցք, Միջին միջանցք… Թյուրքական պետությունների ղեկավարներն իրենց դաշինքը վերածում են «ազդեցիկ աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնի»
Օրական քանի ձու է կարելի ուտել՝ առանց սրտին վնասելու
ԱԱԾ, ՔՆՆՉԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵ, ԳՆԱՑԵ՛Ք, ՍՏՈՒԳԵ՛Ք. ԴԱՍԵՐ ՉԱՆԵԼՈՎ՝ ԴԻՊԼՈՄ ԵՆ ԲԱԺԱՆՈՒՄ. ԱՆՈՒՇ ՊՈՂՈՍՅԱՆ
