40 զոհված աշակերտ, 48 վիրավոր․ այս սարսափելի թվերը մի պահ թվում են հորինված, մինչև հասկանում ես, որ դրանց հետևում թաքնված են երեխաների անուններ, ժպիտներ, չիրականացած երազանքներ։ Իրանում աղջիկների տարրական դպրոցի հրթիռակոծությունը ցնցեց ոչ միայն տարածաշրջանը, այլև ամբողջ աշխարհը։ Դասարանները, որտեղ դեռ երեկ հնչում էր մանկական ծիծաղը, այսօր վերածվել են մոխրացած պատերի և կիսաքանդ տանիքների։
Միջադեպը տեղի է ունեցել առավոտյան, երբ ուսումնական օրը նոր էր սկսվել։ Աղջիկները նստած էին իրենց նստարաններին, ուսուցչուհին բացատրում էր նոր դասը։ Ականատեսների խոսքով՝ առաջին պայթյունը հնչել է հանկարծակի՝ առանց որևէ նախազգուշացման։ Պատուհանները մի ակնթարթում փշրվել են, և հարվածային ալիքը երեխաներին գցել է հատակին։ Երկրորդ հրթիռը հարվածել է շենքի մյուս հատվածին՝ փլուզելով միջանցքի մի մասը։
Դպրոցին հարակից բնակիչները պատմում են, որ պայթյունից հետո տարածքը պատվել է խիտ ծխով։ «Մտածեցինք՝ երկրաշարժ է, ցնցումը շատ ուժեղ էր», — ասել է հարևան տան բնակիչներից մեկը։ «Երբ դուրս եկանք, տեսանք երեխաներին՝ արյունոտ, վախեցած, ոմանք՝ անգիտակից վիճակում»։
Հոգեբանները զգուշացնում են, որ նման ողբերգությունները երկարաժամկետ հետևանքներ են ունենում ոչ միայն անմիջական զոհերի ընտանիքների, այլև ամբողջ հասարակության համար։ Պայթյունի ականատես դարձած և փրկված դպրոցականները կարող են տարիներ շարունակ տառապել հետտրավմատիկ սթրեսից։ Մասնագետները կոչ են անում անհապաղ հոգեբանական աջակցություն ցուցաբերել։
Այս ողբերգությունը կրկին բարձրացրել է այն հարցը, թե որքանով են երեխաները պաշտպանված զինված հակամարտությունների պայմաններում։ Կրթությունը պետք է լինի ապագայի խորհրդանիշ, ոչ թե պատերազմի զոհ։ Սակայն այս դեպքը ցույց է տալիս, թե որքան խոցելի են քաղաքացիական կառույցները, երբ հակամարտությունը դուրս է գալիս վերահսկողությունից։
Զոհված երեխաների լուսանկարներն ու պատմություններն արդեն տարածվում են սոցիալական ցանցերում։ Յուրաքանչյուր անուն մի պատմություն է․ մի աղջիկ, որը սիրում էր երաժշտություն և երազում էր մեծ բեմում դաշնամուր նվագել, կամ փոքրիկ նկարիչ, որը իր դասագրքի վերջին էջում խաղաղ երկինք էր նկարել։ Այդ երկինքը նրանց համար մթագնեց ընդամենը մի քանի վայրկյանում։
Իրավապահ մարմինները խոստացել են հետաքննել հարձակման բոլոր մանրամասները և գտնել մեղավորներին։ Սակայն նույնիսկ ամենախիստ պատիժը չի վերադարձնի կորցրած կյանքերը։ Ծնողները, որոնք երեկ իրենց երեխաներին ուղարկել էին դպրոց՝ հույս ունենալով սովորական օր, այսօր ապրում են անդառնալի կորուստ։
Միջազգային հանրությունը կոչ է անում դադարեցնել հարձակումները քաղաքացիական օբյեկտների վրա և ստեղծել մարդասիրական միջանցքներ։ Սակայն մինչ տարածվում են քաղաքական հայտարարությունները, հիվանդանոցների վերակենդանացման բաժանմունքներում բժիշկները շարունակում են պայքարել երեխաների կյանքերի համար։
Այս ողբերգությունը հիշեցնում է, որ յուրաքանչյուր հրթիռ, յուրաքանչյուր պայթյուն առաջին հերթին խոցում է մարդկային ճակատագրերը։ 40 փոքրիկ կյանք այլևս երբեք չի վերադառնա դասարան, իսկ 48-ին սպասվում է երկար ճանապարհ դեպի ապաքինում։ Իսկ դպրոցը, որը պետք է դառնար գիտելիքի և հույսի տուն, դարձավ ցավի խորհրդանիշ։
Եվ ամենացավալին այն է, որ այս պատմությունը դեռ ավարտված չէ։ Վիրավոր երեխաների ապագան կախված է բժիշկների ջանքերից, միջազգային արձագանքից և այն որոշումներից, որոնք կընդունվեն առաջիկա օրերին։ Բայց այսօր մի բան հստակ է․ աշխարհը կրկին բախվում է այն փաստին, որ պատերազմի գինը հաճախ վճարում են ամենաանմեղները։