Եվրոպացի չինովնիկների կողմից Հայաստանին ուղղված շռայլ խոստումները, ընտրություններից հետո, անշուշտ, կմոռացվեն։ Փոխարենը՝ արված հակառուսական ու պրոուկրաինական տարաբնույթ հայտարարությունների համար Հայաստանն ու հայ ժողովուրդը կարող է շատ ծանր գին վճարել։

Այն, ինչ տեղի ունեցավ Հայաստանում եվրոգագաթնաժողովների տեսքով, քաղաքական թատրոն էր, որը միտված էր մի կողմից՝ Հայաստանը վերածելու աշխարհաքաղաքական թատերաբեմի, մյուս կողմից՝ օժանդակելու Նիկոլ Փաշինյանի վերարտադրությանը։ Արցախի ճանաչումն Ադրբեջանի կազմում հաջողությամբ վավերացնելուց ու Արցախը հայաթափելուց հետո եկել էին հավանաբար հիմա էլ Հայաստանը նույն կերպ փրկեն։

Այս ամենից Հայաստանն ու հայ ժողովուրդը շատ ավելի մեծ վնասներ կարող է կրել, քան շռայլված խոստումների օգուտներն են լինելու։ Այդ վնասներն արդեն բիզնեսը կրում է։ Թե ի՞նչ  կլինի այս ամենից հետո, առաջիկայում դեռ կտեսնենք։ Ու եթե հանկարծ այնպես ստացվի, որ այսքանից հետո Հայաստանը շատ ավելի լուրջ խնդիրների բախվի իր հիմնական տնտեսական ու առևտրային գործընկերներից մեկի հետ, չպետք է զարմանալ։

Հարցը նրանում է, թե այդ ժամանակ ո՞վ է մեզ օգնության հասնելու։ Եվրոպացի չինովնիկնե՞րը, որոնք իրենց երկրի տնտեսական հարցերն անգամ չեն կարողանում լուծել։

Թե՞ Մակրոնն է փրկելու։ Մակրոնը կարող է՝ թող Ֆրանսիայի տնտեսությունը փրկի, ֆրանսիացիների սոցիալական հարցերը լուծի, որոնք օր ու մեջ սոցիալական բունտ են բարձրացնում՝ ընդդեմ Մակրոնի կառավարությունների։

Տեսնում ենք, թե ինչպիսի «գերհզոր» առևտրային ու տնտեսական գործընկեր է Ֆրանսիան Հայաստանի համար։ Հայաստանի արտաքին առևտրի ընդամենը 1 տոկոսն է իրականացվում մեզ այդքան բարեկամ Ֆրանսիայի հետ։ Արտահանումը Հայաստանից Ֆրանսիա տարեկան նույնիսկ 10 մլն դոլարի չի հասնում։

Հայաստանյան ընտրությունների վերաբերյալ ու Նիկոլ Փաշինյանի պաշտպանությանն ուղղված քաղաքական հայտարարություններ անելուց առաջ Մակրոնը թող ասի, թե այսքան տարի ի՞նչ է արել Հայաստանի ու Ֆրանսիայի միջև տնտեսական հարաբերություններն ընդլայնելու ու զարգացնելու համար, ինչքանո՞վ է նպաստավոր պայմաններ ու հնարավորություններ ստեղծել ֆրանսիական շուկայում հայկական ապրանքների ներմուծման ու իրացման, այլ շուկաներից կախվածության նվազեցմանն օժանդակելու ուղղությամբ, որ մի բան էլ քաղաքական հայտարարություններով խնդիրներ է ստեղծում Հայաստանի տնտեսության համար՝ իր հիմնական առևտրային գործընկերներից մեկի հետ։

Եթե վաղը հայաստանյան բիզնեսի խնդիրներն այս շուկայում խորանան ու հայկական ապրանքները դուրս մղվեն, Մակրոնն ու եվրոպացի չինովնիկներն ի՞նչ են անելու։ Թե՞ կարծում եք՝ իրենց շուկաները բացելու են Հայաստանի տնտեսության ու հայկական ապրանքների առաջ։ Ամբողջ Եվրամիության երկրներին այսօր բաժին է ընկնում Հայաստանից արտահանումների ընդամենը 8-9 տոկոսը։ Խոսքը՝ տարեկան 650-700 մլն դոլարի մասին է։ Այն դեպքում, երբ միայն ռուսական շուկայի բաժինն արտահանման մեջ հասնում է 30-35 տոկոսի։ Անվանական արժեքով 4-4.5 անգամ ավելի շատ, քան ամբողջ Եվրոպայի պարագայում է։

Եվրոպական շուկաներում հայկական ապրանքների իրացման համար վերջին տարիներին նույնիսկ նախկին արտոնյալ ռեժիմներն են վերացրել։ Ու այնպես է ստացվել, որ այժմ Հայաստանից ավելի քիչ ապրանքներ են հասնում եվրոպական շուկաներ, քան տարիներ առաջ էր։

Այսքանից հետո, այնպիսի հնչեղ հայտարարություններ են անում Հայաստանի տնտեսությանն օժանդակելու վերաբերյալ, կարծես դրանից մեծ բան է փոխվելու։

Տարիներ շարունակ ֆինանսական օժանդակության ծրագրից են խոսում։ Խոսքը 2021թ. հայտարարված 2.5 մլրդ եվրո ներդրումների մասին է, որը հիմա արած-վերջացրած պիտի լինեին։ Բայց այսօր էլ այդ նույն 2.5 մլրդ եվրո ներդրումներով են փորձում կերակրել հայ ժողովրդին։ Երևանյան գագաթնաժողովում ընդունված ԵՄ-Հայաստան հռչակագրում գրել են, թե «գլոբալ դարպասներ» ռազմավարական ծրագրի շրջանակներում ակնկալվում է, որ ԵՄ ներդրումները Հայաստանում կհասնեն 2,5 մլրդ եվրոյի: Խոսքը նույն ներդրումների մասին է։ Ներդրում ասվածն էլ գոնե ներդրում լիներ. գերազանցապես վարկեր են, այն էլ՝ տարբեր բանկերից վերցրած առևտրային թանկ վարկեր։

Ու այս ամենի մասին ասվում է կրկին ընտրությունների նախօրյակին։

2021թ. էլ ընտրությունների նախօրյակին էին հայտարարում Հայաստանում 2.5 միլիարդի ներդրումներ անելու մասին։ Հիմա էլ հունիսի 7-ին կայանալիք ընտրությունների նախօրյակին են նույն բանն անում։

Ինչպես այն ժամանակ, այնպես էլ հիմա սա անում են Նիկոլ Փաշինյանին քաղաքական օժանդակություն ցուցաբերելու համար։ Կարևոր չէ, թե հետագայում որքանո՞վ կիրականացվեն այդ ծրագրերը։ Կարևորը, ինչպես 2021թ., Նիկոլ Փաշինյանի վերարտադրությունն ապահովելն է։ Ու այդ ճանապարհին պատրաստ են ոսկե սարեր խոստանալ Հայաստանին։

Ժամանակին Նիկոլ Փաշինյանն էր խոստանում ներդրումներով ողողել Հայաստանը, հիմա էլ՝ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը: Ասում է՝ ուզում ենք Հայաստանը դարձնել ներդրումների համար հիմնական երկիր։

«Այսօր ԵՄ-ի կողմից հայտարարություն է ընդունվել, որով կոչ է արվում տնտեսվարողներին՝ ներդրումներ անել ՀՀ տնտեսության մեջ, նախորդող ողջ շրջանում՝ անկախությունից ի վեր, ՀՀ-ն համարվել է ներդրումների ռիսկային գոտի: Սա նույնպես պատմական նշանակություն ունեցող փաստ է, որովհետև նախկինում երբեք մենք նման կոչ, նման ուղերձ չենք հղել, չենք լսել մեր շատ միջազգային գործընկերներից»,-Երևանում հայտարարեց Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը։

Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը երևի տեղյակ չէ, որ ժամանակին, առանց այդպիսի կոչերի էլ, «ներդրումների համար ռիսկի գոտի համարվող Հայաստանում», խոշոր ներդրումներ էին կատարվում։

Ներդրումները գրեթե դադարեցին, նույնիսկ սկսեցին հետ գնալ հենց Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետության տարիներին։ Ու այնպես չէ, որ այսօր ներդրողները հերթ կանգնած սպասում են, թե երբ պիտի Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը կամ ԵՄ-ն պիտի կոչ անեն, որպեսզի ներդրողները լցվեն Հայաստան։

Ժամանակին Նիկոլ Փաշինյանն էր այսպիսի ստերով խաբում ժողովրդին, հիմա էլ նույնը անում են եվրոչինովնիկները։ Այդպիսի կոչեր անելուց առաջ լավ կլիներ իրենք իրենց հարց տային՝ կգայի՞ն Հայաստան ներդրումներ անելու, երբ ներդրողներն ու ներդրումներն այստեղ անպաշտպան են իշխանությունների կամայականությունների նկատմամբ, կարող են անկաշկանդ խլել խոշոր գործարարի ու ներդրողի սեփականությունը։ Թե՞ այս մասին եվրոպաշտոնյաներն ու Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը չգիտեն։ Ի՞նչ ներդրումների մասին կարող է խոսք լինել մի երկրում, որտեղ խոշոր ներդրողներին ստիպում են իրենց սեփականությունից փայ հանել կառավարության համար։

Նիկոլ Փաշինյանն էլ ժողովրդին հույս է տալիս, թե ԵՄ-ն կոչ է արել ներդրումներ անել Հայաստանում։ Կոչերով, որ ներդրումներ արվեին, հիմա վաղուց էին ներդրումներով ողողել իրենց երկրների տնտեսությունները, շնչելու հնարավորություն ստեղծել, թե չէ արդեն կաթվածահար վիճակում են։

ՀԱԿՈԲ ՔՈՉԱՐՅԱՆ