Տևական ժամանակ ընտանեկան բռնության ենթարկված և Սևանի ճանապարհին մահացած 22-ամյա հղի Մարիաննա Բ-ին գուցե հնարավոր լիներ փրկել, եթե ժամանակին որևէ մեկը բարձրաձայներ խնդրի մասին, ահազանգեր ոստիկանություն կամ «Կանանց աջակցման կենտրոն»։ Այս մասին Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասել է «Կանանց աջակցման կենտրոն» ՀԿ–ի ծրագրերի տնօրեն Աննա Սաֆարյանը` խոսելով վերջերս ՀՀ–ում գրանցված դեպքի մասին։Մայիսի 21-ին հայտնի դարձավ, որ Երևան–Սևան–Իջևան ավտոճանապարհին կայանված «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի հատվածում կնոջ դի է հայտնաբերվել։ Վարորդը իրավապահներին պատմել էր, որ Ճամբարակից վերադառնալիս վիճել են հղի կնոջ հետ, և նա նետվել է ավտոմեքենայից։ Ավելի ուշ ոստիկանությունը հայտնեց, որ հղի կնոջ 21-ամյա ամուսինը ձերբակալվել է։Ավելի ուշ մահացածի քույրը սոցցանցում գրել էր, որ Հայկ Ղուկասյանն իր քրոջը պահել է փակի տակ, ծեծել է ու օրերով տուն չի գնացել։ Դեպքի օրը հղի կինը խնդրել է, որ ամուսինը կանգնեցնի մեքենան։ Քրոջ խոսքով` երբ մեքենան կանգնել է, իր քույրն իջել է, սակայն ամուսինը վազել է նրա հետևից ու, մազերից քարշ տալով, հետ տարել։ Նրա գրառման համաձայն` փեսան քրոջը ենթարկել է դաժան ծեծի, որից հետո «հրել է մեքենայից»։
Սաֆարյանի խոսքով` բռնության ամեն դեպքից հետո հասարակությունը բուռն ու էմոցիոնալ է արձագանքում, սակայն երբ ժամանակի հետ էմոցիաներն անցնում են, մարդիկ մոռանում են դեպքն էլ, դրա հետևանքն էլ։
Մասնագետը վստահ է, որ ընտանեկան բռնության դեպքերում հասարակությունը լռում է երկու պատճառով. առաջինը` մարդիկ մտածում են, արդյոք իրավունք ունե՞ն խառնվելու մեկ ուրիշի կյանքին, ընտանեկան հարցերին և երկրորդ` մարդիկ լռում են, քանի որ անտարբեր են։Բռնության ցանկացած դեպքում, ցավոք սրտի, մենք ականատես ենք լինում մարդկային անտարբերության։ Հաճախ ընտանիքից բռնության ահազանգը դուրս է գալիս, բայց հասարակությունը դա համարում է «նորմա» կամ չի ուզում միջամտել, որպեսզի «գլխացավանքի մեջ չընկնի»։ Հայաստանում ընտանեկան բռնությունը բացահայտելու գործիքակազմը հստակ սահմանված է, սակայն խնդիրը կապված է որակյալ մասնագիտական աշխատանքի պակասի և աշխատող համակարգ չունենալու հետ։ Պետք է ունենանք սրտացավ մասնագետներ, ովքեր կյանքի կկոչեն այդ համակարգի աշխատանքը»,–ասաց Սաֆարյանը։Նրա խոսքով` «Կանանց աջակցման կենտրոնի» թեժ գծով հազարավոր զանգեր են սպասարկում և աշխատում են ամենաբարդ դեպքերի հետ։ Երբեմն կանանց պետք է լինում ոչ միայն հոգեբանական, իրավաբանական օգնություն, այլև ապաստարան` իրենց և երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար։
«Մենք ունենք 2 գաղտնի ապաստան, որտեղ այսօր ապրում են 8 կանայք և 12 երեխաներ։ Այդ թվերը շատ արագ փոխվում են, բայց կանայք իրենց երեխաների հետ մինչև 2 ամիս կարող են մնալ ապաստարաններում»,–տեղեկացրեց Սաֆարյանը։
Նրա խոսքով` իրենց կարող է դիմել ինչպես բռնության ենթարկված մարդը, այնպես էլ ոստիկանությունը` տրամադրելով համապատասխան տվյալներ։ Անկախ նրանից կինը կդիմի կենտրոն, թե ոստիկանություն, կենտրոնը ինչ–որ փուլից ներգրավվում է գործընթացին` տրամադրելով մասնագիտական օգնություն, որպեսզի կինը, վերադառնալով իր համայնք, կարողանա կյանքը շարունակել ավելի ապահով պայմաններում։ Նշենք, որ աջակցման կենտրոններ կան նաև ՀՀ մարզերում, սակայն բոլոր ծանր դեպքերը, այդ թվում ապաստարանի կարիք ունեցող կանայք ուղղորդվում են Երևան։«Ես ուզում եմ, որ բռնության դեպքերի մասին մարդիկ չբարձրաձայնեն միայն անդառնալի հետևանքներից հետո։ Մենք բազմիցս ականատես ենք եղել, թե ինչ մեծ ուժ ունի հանրային ձայնը, ուստի այն պետք է ուղղել բռնության ցանկացած դեպքի բացահայտմանը»,–ասաց Սաֆարյանը։
Նշենք, որ «Կանանց աջակցման կենտրոն» ՀԿ–ի թեժ գծին 2023 թվականին ստացվել է 3851 ահազանգ, որից 519 դեպքով բռնության ենթարկվածները դարձել են կազմակերպության շահառու։ 2024 թվականին ստացվել է 3684 ահազանգ, այս դեպքում 593 դեպքով բռնության ենթարկվածները դարձել են կազմակերպության շահառու։ 2025 թվականին թեժ գծին ստացվել է 4014 ահազանգ, 576–ը դարձել են կազմակերպության շահառու։
Իրավապաշտպան Զառա Հովհաննիսյանն էլ վստահ է, որ ընտանեկան բռնության հետ կապված խնդիրը մեկ անձի պատասխանատվության ներքո չէ, և պետք չէ մեղադրել բռնության զոհին, որ նա ժամանակին չի բարձրաձայնել։ Խնդիրը բոլոր նրանց տիրույթում է, ովքեր տեղյակ են դրանից` լինեն հարևաններ, ազգականներ, թե ընտանիքի անդամներ։
Ուստի շատ կարևոր է, որ անձինք կարողանան անանուն, առանց լրացուցիչ խնդիրների, ոստիկանությանը տեղեկացնել բռնության դեպքերի մասին։
«Ոստիկանություն ահազանգողի անձը և նրա գաղտնիությունը պետք է պահպանվի` որպես ահազանգ հնչեցնող, որպեսզի նա հետագայում չթիրախավորվի, նրա հետ բռնարարը հաշվեհարդար չտեսնի։ Բայց գործող օրենսդրությամբ բռնարարին տեղեկացվում է, թե ով է ահազանգել ոստիկանություն։ Բացի այդ ահազանգողը ստիպված է իրավապահ համակարգի երկարատև պրոցեսներով անցնել որպես վկա, քանի որ հստակ տարանջատված չեն այն դեպքերը, երբ մարդը, օրինակ, ձայներ է լսել, որից հասկացել է, որ կինը, երեխան բռնության են ենթարկվում և այն դեպքերը, երբ մարդը ականատես վկա է, ինչ–որ կերպ միջամտել է»,–ասաց Հովհաննիսյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում։Նա շեշտեց, որ ցանկացած բռնարարի հետ շփման ժամանակ կան հստակ «կարմիր դրոշակներ», որոնք չպետք է անտեսել։
Օրինակ, երբ տղամարդը դեռևս շփման փուլում արգելում է կնոջը գնալ որևէ տեղ կամ հայտարարում է, որ այսուհետ կինը պետք է շարժվի իր պատկերացումներով, թույլ չի տալիս, որ կինը որոշակի հագուստ կրի, ստուգում է հեռախոսի պարունակությունը, զանգերի քանակը, առաջարկում է հեռախոսահամարը փոխել իր անունով, հետագայում թույլ չի տալիս կապ պահել ընկերների կամ անգամ հարազատների հետ։
«Սրանք կոնկրետ նախանշաններ են, որոնց նկատմամբ աղջիկները պետք է շատ ուշադիր լինեն։ Այդ նշանների առկայության դեպքում անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ սահմանափակել շփումները, որպեսզի հետագայում այդ ցանցի մեջ այնպես չներհյուսվեն, որ չկարողանան դուրս գալ»,–ասաց իրավապաշտպանը։
Նա վստահեցրեց, որ պետությունը բավականին գործիքներ է ներդրել ընտանեկան բռնության դեմ պայքարելու համար, բայց դեռևս հասարակության մեջ վստահությունը ոստիկանության, աջակցման կենտրոնների նկատմամբ բավարար չէ, կամ մարդիկ դեռ այնքան չեն հասունացել, որպեսզի կարողանան ահազանգել, բարձրաձայնել խնդիրը, աջակցություն խնդրել և ի վերջո փրկվել։
Հիշեցնենք, որ Գեղարքունիքում գրանցված դեպքից օրեր անց ոստիկանությունը հայտնեց, որ հղի կնոջ 21-ամյա ամուսինը կալանավորվել է։ Տղամարդը եղել էր հարբած, վարորդական իր
#Գեղարքունիքում #հղի #կնոջ #մահից #հետո #ահազանգ #ստացվել
