«Դասեր» հաղորդաշարի հյուրը ՀՀ Քննչական կոմիտեի նախկին փոխնախագահ, իրավագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր իրավաբան Արթուր Ղամբարյանն է։

Հարցազրույցի հիմնական թեզերը՝ ստորև.

• Ներկայիս իշխանությունը մտել է մի փուլ, երբ սիմվոլների դեմ պայքար է մղում ու դա անում է չափազանց արդյունավետ ու գրագետ կերպով: Մենք պետք է հասկանանք՝ ինչպես արդյունավետ կերպով հակազդել դրան: Հասարակական անտարբերությունը մտահոգիչ է, և այս հարցերը պետք է դառնան սոցիոլոգիական ուսումնասիրության առարկա: Նոր սերունդը՝ երիտասարդությունը, անտարբեր է գործընթացների նկատմամբ:

• Այս ընտրությունները գաղափարախոսական երկու հակադիր թևերի միջև ընտրություններ են: Մի ամսից կտեսնենք՝ հասարակությունը հա՞շտ է տեղի ունեցողի հետ, թե՞ չէ: Կտեսնենք՝ ժողովուրդն ընտրում է Արարատ սարի վերացման ու ազգային ինստիտուտների կործանման ճանապա՞րհը, թե՞ մեկ այլ ճանապարհ:

• Ներկայիս իշխանությունը հիմա ամեն ինչ պարզ ասում է, ոչինչ չեն թաքցնում, ուղիղ ասում են՝ ինչ են անելու: Հասկացե՛ք, ժողովուրդ, պետք է հասկանալ՝ ինչ գաղափարախոսության կողմնակից է այս քաղաքական ուժը: Եթե գտնում եք, որ Արարատ սարը պետք է հանվի անձնագրերից ու ամեն տեղից, Եկեղեցու դեմ պայքարն էլ պիտի շարունակվի, գնացե՛ք, ընտրե՛ք այս իշխանությանը:

• Որևէ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ այս իշխանությունը հայտնի է իր ապատեղեկատվությամբ, ակնհայտ ստով, բայց շատ ցավոտ հարցերի վերաբերյալ ուղիղ ասում են իրենց մտադրությունները, չեն թաքցնում: Թող ինձ ճիշտ հասկանան՝ ես չեմ ասում՝ այս իշխանությունն ազնիվ է, ասում եմ՝ անկեղծ է, ասում են՝ ինչ են անելու:

• Կասկած կա՞, որ ՔՊ-ի նախընտրական ծրագրում Եկեղեցուն նվիրված դրույթները հակասահմանադրական են… Իհարկե ոչ: Իրենք էլ դա գիտեն, բայց գրել են, որ հետո ընտրվեն, ասեն՝ ինձ լեգիտիմություն են տվել Եկեղեցու դեմ պայքարելու, իմ ծրագրում սրա մասին գրված էր, ու մարդիկ ինձ են ընտրել: Ուզո՞ւմ ենք, որ մեր հոգևորականներին նորից տանեն կալանքի, Եկեղեցու դեմ հարձակումները շարունակեն, ուրեմն ընտրենք, որ 2 ամիս հետո ասեն՝ ժողովրդի կամքն ենք կատարում: Էսօր դիմադրության միակ ինստիտուտը մնացել է միայն Եկեղեցին:

• Գիտնականը՝ որպես ստեղծագործող մարդ, պիտի լինի ընդդիմադիր: Խոսքը պետք է լինի ոչ թե գովերգող, այլ համակարգի խնդիրները վեր հանող, քննադատական:

• Բուհերից մեկում կազմակերպվում է գիտական կոնֆերանս, որտեղ գիտնականներից մեկն առաջարկում է պետություն-եկեղեցի սահմանադրաիրավական հարաբերությունների վերաբերյալ զեկույց, զեկույցը չեն ընդգրկում օրակարգում, ասում են՝ քաղաքական հարց է: Սա գիտական հիմնարկ է: Իշխանությունը պետք է գար, ասեր՝ ինչի՞ եք օրակարգ մտցրել: Հետո էլ խոսում են գիտական ազատությունների մասին:

• Պետություն-եկեղեցի հարաբերություններն Աշխատանքային օրենսգրքով չեն կարգավորվում, բայց ի՞նչ արեց Արմավիրի մարզի դատարանը, բոլորս տեսանք: Նոր իրողություներ են ի հայտ գալիս, որոնք խորքային արմատներ ունեն:

• Կարելի է հանդիպել երկրի ղեկավարի հետ, ես էլ կհանդիպեի, բայց ի՞նչ օրակարգով: Սա է հարցը:

• Վարչապետն ասում է՝ «կա՞ դատավոր, որ իմ ասածը չի անի»: Դատական համակարգը չհակադարձեց, համարեց, որ դա քաղաքական հայտարարություն է: Ես բնավ չեմ ակնկալում, որ դատավորները պետք է լինեն հերոսներ, Մոնթե կամ Վազգեն Սարգսյան, բայց ես դատավորներից ակնկալիք ունեմ, որ նրանք գոնե արդարության նվազագույն շեմը պահպանեն: Մենք չենք ասում՝ եղեք գործող իշխանություններին ընդդիմադիր, բայց կա մի սահման, որից ներքև չի կարելի իջնել, և հասկանալով, որ արարքն ակնհայտ հանցակազմ չի պարունակում, ինչպես Միքայել սրբազանի կամ Սամվել Կարապետյանի դեպքում: Ինչպե՞ս կարելի է Վեհափառ Հայրապետի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառել:

• Քաղաքացու ավտոմեքենան գողացել են, պետությունն՝ իր իրավական համակարգով, քրեական գործով չի կարողանում հետ բերել, բայց էդ քաղաքացուն ասում են՝ պիտի գույքահարկ վճարես: Բայց փառք Աստծո, կան բարոյական արդարադատություն իրականացնող դատավորներ, կան և հակառակ դիրքորոշման դատավորներ:

• Ես երդվյալ ատենակալների ինստիտուտի կողմնակից եմ: Կան որոշումներ, որոնք պետք է հասարակությունը կայացնի:

• Կյանքը, բացի իրավաբանական պատասխանատվությունից, շատ ավելի շատ օրինաչափություններ ունի: Այն դատավորները, ովքեր հեշտությամբ ապօրինի կալանքի որոշումներ են կայացնում, թող մի քանի ժամով գտնվեն քրեակատարողական հիմնարկներում, այնտեղ վերապատրաստում անցնեն:

• Մարդիկ կան, որ միգուցե գրագետ են, բայց իրենց անձնային տեսակով վախկոտ են, ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու ունակություն չունեն: Բայց կան նաև գիտելիքի բացակայություն ունեցող քննիչներ, դատավորներ ու դատախազներ, ում նաև ես եմ թույլ տվել, որ դուրս գան իրավաբանական համայնք՝ որպես դասախոս: Ֆիլտրերը շատ ավելի խիստ պետք է լինեն: մի մեղքի բաժին էլ մենք ունենք: Որ անգրագետ են, ո՞նց հայտնվեց այդտեղ: Չեն հասկանում, որ իրավաբանի մասնագիտությունը հանրային կոմպոնենտ ունի:

• Դատական համակարգն իմունային համակարգ չունի: Դատավորներն իսկի իրենք իրենց չեն կարողանում պաշտպանել: Հիշե՛ք դատավոր Բորիս Բախշիյանի գործը: Նրան կալանավորելու թույլտվություն տվողները դատավորները չէի՞ն: Ակնհայտ անմեղ մարդուն, առանց ապացույցների, թույլ տվեցին կալանավորել, որոշ ժամանակ անց մարդն արդարացվեց: Կառավարության ղեկավարը մի ոչ կոռեկտ արտահայտություն արեց՝ «վնգստացող դատավորներ»: Մտածելու տեղիք է տալիս:

• Հույսը չպետք է դնել քաղաքացու ինքնագիտակցության կամ ռացիոնալության վրա: Պետք է գործի դնել ընտրական տեխնոլոգիաները համարժեք կերպով:

• Ներկայիս իշխանության վերընտրվելու դեպքում կգրվի նոր Սահմանադրություն, որի մեջ չի լինի հղումն Անկախության հռչակագրին, զինանշանի ու եկեղեցու հետ կապված նոր կարգավորումներ կլինեն: Սա արդյունք է այն բանի, որ ժամանակին հասարակական ընդվզում չեղավ: Դուք կմտածեի՞ք երբևէ, որ պայքար կտարվի Արարատ սարի ուրվականի դեմ: Հասարակությունը պետք է արձագանքի սրան:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։