Հերոս Հայկազի գրած վերջին տողերը մինչ օրս շարունակում են հուզել հազարավոր մարդկանց սրտերը. Դրանք միայն բառեր չեն… Դրանք մի քանի նախադասության մեջ խտացված մի ամբողջ կյանք են: Երբ կարդում ես այդ տողերը, թվում է, թե ժամանակը կանգ է առնում, շունչդ կտրվում է, և սկսում ես զգալ այն ամենը, ինչ նա ապրեց՝ վախ, ցավ, հույս… և կյանքի հանդեպ անսահման սեր:

Հայկազը երբեք չէր մտածում, որ իր վերջին խոսքերը կդառնան այսքան ուժեղ ու խոսուն։ Սովորական տղա էր՝ իր երազանքներով, ծրագրերով, ապագայի հանդեպ մեծ հավատով։ Բայց ճակատագիրն այլ կերպ որոշեց: Եվ հենց այդ պահին, երբ ամեն ինչ մութ ու անորոշ էր թվում, նա վերցրեց գրիչը և գրեց այն, ինչ այժմ մարդիկ առանց արցունքների չեն կարող կարդալ։

«Եթե դուք կարդում եք սա, նշանակում է, որ ես այլևս չեմ կարող ձեզ հետ խոսել այնպես, ինչպես նախկինում էի խոսում… Բայց հավատացեք, ես այստեղ եմ… ձեր կողքին… ձեր հիշողություններում…»:

Այս տողերից հետո արդեն անհնար է հանգիստ շարունակել։ Նրա խոսքերը չեն ճչում, չեն գոռում, բայց նրանց մեջ կա մի խորություն, որը սեղմում է սիրտը։ Նա չի դժգոհում, չի մեղադրում… ընդհակառակը, շնորհակալություն է հայտնում։

«Ես երախտապարտ եմ իմ ապրած յուրաքանչյուր վայրկյանի համար: Նույնիսկ այն ցավերի համար, որոնք ինձ սովորեցրել են գնահատել կյանքը: Եթե նորից հնարավորություն ունենայի, կապրեի նույն կյանքով… ես կսիրեի նույն մարդկանց… ես նույն սխալները կանեի… որովհետև դա ինձ դարձրեց այնպիսին, ինչպիսին կամ…»:

Այս խոսքերը կարդալիս շատերը խոստովանում են, որ սկսում են վերանայել իրենց կյանքը։ Որքան հաճախ ենք մենք դժգոհում մանրուքներից, նեղանում ենք չնչին բաներից, մոռանում ենք ասել «շնորհակալություն» կամ «ես սիրում եմ քեզ»: Իսկ նա, իր վերջին խոսքերով, ընտրեց միայն լույսը։

Բայց ամենացավալին դեռ առջևում է։

«Մի՛ լացիր ինձ համար… խնդրում եմ։ Եթե ուզում ես հիշել ինձ, հիշի՛ր իմ ժպիտը, ոչ թե բացակայությունս։ Ես չեմ ուզում քո ցավը լինել… Ես ուզում եմ մնալ քո ուժը…»

Այս նախադասությունը շատերի համար դարձավ բեկումնային կետ։ Որովհետև դժվար է ընդունել, որ մեկնողը փորձում է մխիթարել մնացածներին։ Դա անհավանական ուժ է պահանջում… ուժ, որը ոչ բոլորը կարող են ունենալ:

Հայկազի պատմությունը շատ արագ տարածվեց. Մարդիկ սկսեցին կիսվել նրա խոսքերով, քննարկել, վերապրել դրանք։ Ոմանք ասացին. «Ես չկարողացա մինչև վերջ կարդալ», մյուսները՝ «Ես կարդացի դրանք և երկար ժամանակ չկարողացա խոսել»: Բայց մի բան միավորեց բոլորին՝ այն զգացումը, որ այս խոսքերը ներսում ինչ-որ բան փոխեցին։

Նրա վերջին տողերը յուրօրինակ ուղերձ դարձան բոլորին՝ ապրելու, սիրելու, գնահատելու մասին։ Նրանք հիշեցում են, որ կյանքը կարող է փոխվել մեկ ակնթարթում, և որ ամենակարևոր բաները հաճախ այն են, որոնք մենք չենք նկատում առօրյա կյանքում:

Եվ վերջապես այն գիծը, որը շատերի կարծիքով ամենախորն է։

«Ապրիր այնպես, որ երբ քո հերթը գա, չվախենաս հրաժեշտ տալուց…»

Այս խոսքերը պարզապես հրաժեշտ չեն: Դրանք կոչ են՝ ապրելու ամբողջ սրտով, առանց հապաղելու, առանց վախի։ Հայկազը գուցե այլևս այստեղ չէ, բայց նրա խոսքերն ապրում են… և գուցե հենց դա է իսկական անմահությունը: